กรณีปัญหานิคมอุตสาหกรรมชีวภาพ : บ้านเมืองเพีย อ.บ้านไผ่ จ.ขอนแก่น

banpai01
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print

ข้อมูลทั่วไป

บ้านเมืองเพีย มีทั้งหมด 3 หมู่ได้แก่ หมู่ 1, 2 และ 8 ตั้งอยู่ที่ ต.เมืองเพีย อ.บ้านไผ่ จ.ขอนแก่น เป็นพื้นที่ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลเมืองเพีย ทางด้านทิศตะวันออกและทิศใต้ ส่วนมากจะเป็นที่ราบใช้ในการทำนา ทางด้านทิศเหนือส่วนมากจะเป็นดินเอียด (ดินเค็ม) ซึ่งบริเวณนี้ใช้เป็นแหล่งต้มเกลือสินเธาว์สำหรับส่งส่วยและขายหรือแลกเปลี่ยนสินค้า (แต่ในปัจจุบันได้ใช้พื้นที่ทำนาเกือบทั้งบริเวณนั้น) ส่วนทางทิศใต้และทิศตะวันตกเป็นที่เนินสลับกับที่ราบ ที่เนินใช้ทำไร่ ทำสวน ส่วนที่ราบใช้ทำนา เป็นเมืองโบราณมีคูน้ำล้อมรอบ 2 ชั้น ลักษณะเป็นเนินดินรูปรี เส้นผ่านศูนย์กลางจากทิศตะวันออก ไป ทิศตะวันตกประมาน 2 กิโลเมตร ด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือไปด้านทิศตะวันออกฉียงเหนือประมาน 1 กิโลเมตร ประกอบด้วยคูน้ำ 1 ชั้นคันดิน 2 ชั้น นอกจากเนินดินบ้านเมืองเพียแล้ว ยังมีเนินดินที่เกิดจากการทำ เกลือสินเธาว์ในหมู่บ้านอีกหลายแห่ง เช่นโนนโพนใหญ่ โนนขี้ตุ่น ดอนเตาไห โนนธาตุ สภาพปัจจุบันคูน้ำคันดินด้านทิศตะวันตกของหมู่บ้านยังคงสภาพชัดเจนมากที่สุด

แผนที่บ้านเมืองเพียหมู่ 1,2 และ 8
แผนที่บ้านเมืองเพียหมู่ 1,2 และ 8

พื้นที่ชุ่มน้ำแก่งละหว้า ตั้งอยู่ในเขตตำบลโคกสำราญ อำเภอบ้านแฮด จังหวัดขอนแก่น และตำบลเมืองเพีย อำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น พื้นที่อยู่ฝั่งขวาของแม่น้ำชี มีพื้นที่ประมาน 1,700 ไร่ ลักษณะของแก่งละหว้าวางตัวจากทิศเหนือ – ทิศใต้ ช่วงกว้างที่สุด 4 กิโลเมตร ยาวสุด 10 กิโลเมตร แก่งละหว้าเป็นพื้นที่แก้มลิงรับน้ำจากแม่น้ำชีในฤดูฝน ซึ่งประชาชน 4 ตำบลในอำเภอบ้านไผ่ได้แก่ ตำบลบ้านไผ่ , โคกสำราญ , เมืองเพีย และบ้านเป้า รวม 40 หมู่บ้านที่ใช้ประโยชน์จากแหล่งน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค การประกอบอาชีพเกษตรกรรม และมีความสัมพันธ์กับพื้นที่ชุ่มน้ำ ที่มีระบบนิเวศอุดมสมบรูณ์

พื้นที่ชุ่มน้ำแก่งละว้า
พื้นที่ชุ่มน้ำแก่งละว้า

สถานการณ์ปัจจุบัน ความเคลื่อนไหวในพื้นที่และข้อเสนอ

ปัจจุบันบ้านเมืองเพียกำลังเผชิญกับโครงการพัฒนาขนาดใหญ่ คือ นิคมอุตสาหกรรมชีวภาพ (Bio industry hub)ในพื้นที่ 4,000 ไร่ที่กลุ่มนายทุนกว้านซื้อที่ดินไป โดยในโครงการจะมีโรงงานอุตสากรรมต่างๆมากมาย เช่น โรงงานไฟฟ้าชีวมวล โรงงานน้ำตาล โรงงานเอทานอล โรงงานพลาสติกชีวภาพ เป็นต้น แต่โรงงานที่นำร่องที่กำลังดำเนินการต่างๆ อยู่คือ โรงงานน้ำตาล และโรงงาไฟฟ้าชีวมวลของบริษัท มิตรผล ซึ่งการเข้ามาของมิตรผลนั้น ชาวบ้านบ้านเมืองเพียที่รับรู้ถึงปัญหาต่างๆของโรงงานน้ำตาลจึงเกิดการรวมตัวเพื่อเคลื่อไหวเพื่อต่อสู้กับโรงงาน ชื่อว่า “กลุ่มฮักบ้านเกิด” อีกทั้งชาวบ้านบ้านไผ่เองก็ยังไม่ได้รับรู้ข้อมูลข่าวสารอย่างครบทุกด้าน กลุ่มฮักบ้านเกิดจึงรวมตัวกันเพื่อเดินทางไปยื่นหนังสือต่อหน่วยงานของรัฐเพื่อขอข้อมูลของโครงการนิคมอุตสาหกรรมชีวภาพนี้ คือ

  • วันที่ 24 มกราคม 2562 ไปที่ที่ว่าการอำเภอบ้านไผ่
  • วันนที่ 7 กุมภาพันธ์ 2562 ไปที่อุตสาหกรรมจังหวัด
  • วันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2562 ไปที่ อบต.เมืองเพีย
  • วันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2562 ไปที่ กรรมการกำกับกิจการพลังงาน

ซึ่งทั้ง 4 ที่นั้นมีคำตอบเดียวกันคือ ไม่มีข้อมูลในเรื่องนิคมอุตสาหกรรมชีวภพในอำเภอบ้านไผ่นี้ กลุ่มฮักบ้านเกิดจึงปรึกษาหารือกันว่า หากหน่วยงานภาครัฐไม่มีข้อมูล ก็ให้มีการศึกษาเสียก่อน ก่อนที่จะดำเนินการใดๆ

  • วันที่ 1 มีนาคม 2562 ไปที่ที่ว่าการจังหวัดขอนแก่นเพื่อ ยื่นข้อเสนอ “ให้ตั้งคณะกรรมการเพื่อให้มีการศึกษาสิ่งแวดล้อมเชิงยุทศาสตร์ หรือ SEA(Strategic Environmental Assessment)” ซึ่ง ผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่นก็ได้เห็นในขณะเข้าร่วมเจรจาแล้ว แต่ปัจจุบันเวลาได้ผ่านมายาวนานกว่า 4 เดือนแล้วก็ยังไม่มีคำสั่งที่ตรงกับข้อเสนอของกลุ่มฮักบ้านที่ตกลงกับทางจังหวัดออกมา แม้พี่น้องกลุ่มฮักบ้านเกิดได้เข้าไปติดตามถึงศาลากลางจังหวัดหลายรอบแล้วก้ตาม

ข้อเสนอในระยะสั้น

  1. ให้เปิดเผยข้อมูล ไม่ว่าจะเป็น แผนการพัฒนาอุตสาหกรรมชีวภาพทั้งหมดในพื้นที่ มาตรการพัฒนาอุตสาหกรรมชีวภาพฯ รวมถึงข้อมูลที่เกี่ยวข้องอื่นๆ เพื่อให้ผู้มีส่วนได้เสีย ประชาชน และชุมชนที่เกี่ยวข้องได้รับข้อมูลทุกด้านอย่างทั่วถึง
  2. ให้ตั้งคณะกรรมการร่วมระหว่างภาครัฐและภาคประชาชน ทำการศึกษารายละเอียดของโครงการไบโอฮับ ในอำเภอบ้านไผ่ วิถีชีวิต สังคมวัฒนธรรม และทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่อาจจะได้รับผลกระทบจากโครงการ ร่วมกับการประเมินสิ่งแวดล้อมระดับยุทธศาสตร์ (Strategic Environmental Assessment: SEA) เนื่องจากเป็นอุตสาหกรรมใหม่ที่ประเทศไทยยังขาดประสบการณ์ ขาดความเชี่ยวชาญ ยังไม่มีกฎหมายเฉพาะในการกำกับดูแล และอาจไม่มีองค์ความรู้มากพอในการจัดการผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้น
  3. ให้มีคำสั่งถึง ผู้ประกอบการกลุ่มมิตรผล และบริษัทที่ปรึกษาที่รับจ้างทำ EIA ห้ามจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นเพื่อจัดทำรายงานผลการจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นเพื่อกำหนดขอบเขตและแนวทางการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ (ค.1). ไม่ว่าจะเป็นโครงการใด จนกว่ารัฐจะให้ข้อมูลทั้งหมดต่อผู้มีส่วนได้เสีย ประชาชน และชุมชนที่เกี่ยวข้องให้ได้รับข้อมูลทุกด้านและอย่างทั่วถึง และจนกว่าคณะกรรมการร่วมระหว่างภาครัฐและภาคประชาชนจะศึกษาผลกระทบจากโครงการ และจัดทำรายงานการประเมินสิ่งแวดล้อมระดับยุทธศาสตร์ SEA จนแล้วเสร็จ