ผศ.ดร.อลงกรณ์ อรรคแสง : ขบวนการเคลื่อนไหวที่ดินไม่ไปไหน

alongkorn-akkasaeng
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on print
ผศ.ดร.อลงกรณ์ อรรคแสง อาจารย์คณะวิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
ผศ.ดร.อลงกรณ์ อรรคแสง อาจารย์คณะวิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

การจัดการที่ดินภาคอีสาน จากการศึกษามองเห็นว่าขบวนการเคลื่อนไหวประเด็นที่ดินในบ้านเราไม่ไปไหน

ผศ.ดร.อลงกรณ์ อรรคแสง อาจารย์คณะวิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม กล่าวว่าจากการศึกษามองเห็นว่าขบวนการเคลื่อนไหวประเด็นที่ดินในบ้านเราทำไมไม่ไปไหน? ส่วนใหญ่เรามีรูปแบบการเคลื่อนไหวผ่านการชุมนุม การแสดงออกเชิงสัญลักษณ์ บางอันเป็นลักษณะของการเคลื่อนไหวแบบมีส่วนร่วม เช่น การตั้งคณะกรรมการศึกษาหรือแก้ไขปัญหาโดยรัฐบาล และมีตัวแทนเข้าไปร่วม แต่พอมีรัฐบาลใหม่ก็จะต้องมาเริ่มการประชุม ประท้วงและได้คณะกรรมการ วนเป็นวงจรแบบนี้ไปเรื่อยๆ ปัญหาไม่ได้รับการแก้ไข โจทย์ที่น่าสนใจคือ ทำอย่างไรจะให้ชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบสามารถที่จะกำหนดหรือมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง

ในสังคมไทยพูดถึงประเด็น land and governance น้อยมาก เมื่อมีวิกฤตอาหาร มีนายทุนไปกว้านซื้อที่ดินขนาดใหญ่ โดยเป็นการแย่งยึดและขับไล่ชาวบ้านเดิมออกจากที่ดิน

#LandAndGovernance เป็นการมองเรื่องที่ดินในมิติที่เกี่ยวข้องกับ กฎหมาย นโยบาย กระบวนการและสถาบัน การถือครองที่ดิน มูลค่าที่ดิน การใช้และการพัฒนาที่ดิน จะทำให้เห็นปัญหาที่ดินทั้งระบบ

#กฎหมาย มีกฎหมายที่ซับซ้อน ซ้ำซ้อนและซ้อนทับกันหลายฉบับ มีหลายหน่วยงานที่เกี่ยวข้องแต่ไม่มีการเชื่อมโยงกัน

#นโยบาย รัฐบาลหรือนักการเมือง โดยเฉพาะหลังรัฐประหาร คำสั่ง 64/57 มีการพยายามไล่คนออกจากป่า เป็นโลกทัศน์ที่มองว่าป่าเป็นเรื่องของต้นไม้และสัตว์ป่า ไม่ได้มองเห็นคนอยู่ในนั้นด้วย

#กระบวนการ เป็นการจัดการที่ใช้ความรุนแรง มีการขับไล่ การฟ้องร้องด้วยกฎหมาย สถาบัน หน่วยงานที่ใช้กฎหมาย ไม่ได้มองเห็นชาวบ้าน

#อุทยานและป่าไม้ ไม่ได้คำถึงถึงสิทธิชาวบ้านที่อยู่มาก่อนประกาศเขต

#ประเด็นการถือครองที่ดิน รับรองแค่ในบางมิติ รับรองแค่คนที่ถือโฉนด แต่ไม่มีการรับรองความมั่งคงในการถือสิทธิอื่นๆ เช่น สปก.หรือผู้ที่ไม่มีเอกสารสิทธิ โดยเฉพาะการประกาศเขตป่า อุทยานทับทีทำกิน “มูลค่าที่ดิน” ระบบผังเมืองไม่ชัดเจน โรงงานไปตั้งในพื้นที่เกษตร ราคาที่ดินพุงสูง “การใช้และการพัฒนาที่ดิน” รัฐราชการรวมศูนย์ นายทุน มีการใช้ที่ดินที่ไร้ทิศทาง เกิดการแย่งยึดที่ดิน การเวนคืนที่ดินโดยรัฐ การเข้าไปกว้านซื้อโดยนายทุน

ทำอย่างไรจะให้ชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบจากการจัดการที่ดิน สามารถที่จะกำหนดหรือมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง?

เวที “ร้อยพันปัญหา ตอน วงโสบทเฮียน มาร่วมเขียน Future Isan” …ว่าด้วยเกษตรพันธสัญญา, Bio-Hub, การจัดการที่ดินและนโยบายสาธารณะ โครงการขับเคลื่อนความรู้เพื่อลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเป็นธรรมทางสังคม พื้นที่ภาคตะวันออกฉียงเหนือ
.
21 พฤษภาคม 62 ณ วิทยาลัยการเมืองการปกครอง
มหาวิทยาลัยมหาสารคาม